حسن بن نوح القمري البخاري
30
كتاب التنوير (فارسى)
فهرست كتب و رسائل پزشكى ابو منصور [ همهء آثار ] و آنچه كه از كتب و رسائل ابو منصور اكنون بصورة نسخههاى مخطوط در كتابخانههاى ايران و ديگر بلدان شرق و يا غرب موجود مىباشد : كتاب : غنى و منى . كتاب : علل العلل . كتاب : معالجات منصورى . مجموعة كبيرة - در ادويهء مفردة . مقالة فى البحران . مقالة فى مرض الاستسقاء . رسالة فى علاج امراض الصدر . رسالة فى الحميات الدائرة . كتاب : التنوير ( عربى ) . كتاب : التنوير ( كتاب حاضر كه به پارسى است ) . [ نسخههاى خطى موجود ] از كتابها و رسائل ابو منصور كه در فهرست بالا ياد شد اكنون اين آثار به صورت نسخههاى خطى موجود مىباشد : 1 - كتاب : « غنى و منى » وى اين كتاب را در شرح عروض امراض و چگونگى علاج و در انواع معالجات و كيفيت تشخيص امراض و دربارهء نسخهنويسى طبى به زبان عربى نگاشته ، و از حيث نوع موضوع و بسط و تفصيل و جامعيت اين كتاب در نوع خود در ازمنهء قديمه بىنظير و بىمانند بوده است . ابو منصور خود در ديباچه مىگويد ، من اين كتاب را براى پزشكان نوشتهام تا ايشان را در هنگام لزوم و ضرورت از مراجعات و تفحصات و تحقيقات بسيار در كتب متعدده بىنياز و مستغنى بنمايد ، و تا عهد ظهور و نگارش اين كتاب كسى از پزشكان ( نه از يونان و نه از اسلاميان ) در موضوع علاج كتابى جامع و مبسوط تاليف نكرده است . و به اين جهت اين كتاب در علم پزشكى قديم واجد بسى اهميت شايان بود ، و تا ازمنهء نزديك به ما اين كتاب مورد استفاده عموم پزشكان قرار داشته است . از اين كتاب نسخههاى متعددى در تهران در كتابخانههاى زير موجود است : در كتابخانه ملى ملك در طهران سه نسخه مخطوط ( و شايد هم بيشتر ) . در كتابخانه مجلس شوراى ملى يك نسخه ( و شايد هم بيشتر ) موجود است .